|
|
|


-
Biuro
tłumaczeń
Warszawa, Polska, cały świat !
Biuro tłumaczeń
LinguaForum proponuje profesjonalne tłumaczenia z języka i na
język węgierski. Zapraszamy do
skontaktowania się
z naszym konsultantem w celu darmowej
wyceny materiałów do przetłumaczenia.
Tłumaczenia pisemne przysięgłe z języka WĘGIERSKIEGO i na język
WĘGIERSKI
Tłumaczenia przysięgłe w naszym biurze
wykonywane są jedynie przez doświadczonych i uprawionych do tego
przez Ministra Sprawiedliwości tłumaczy przysięgłych języka
WĘGIERSKIEGO. Każdy przetłumaczony dokument opatrzony jest
pieczęcią imienną tłumacza oraz zawiera niezbędne oświadczenie o
zgodności tłumaczenia z oryginałem. Zlecenia tłumaczeń
przysięgłych rozliczane są według strony rozliczeniowej 1125
znaków ze spacją. Darmową wycenę tłumaczenia przysięgłego mogą
Państwo otrzymać tutaj.
Tłumaczenia pisemne zwykłe z języka i na język WĘGIERSKI
Biuro tłumaczeń linguaforum tłumaczy
również dokumenty zwykłe, które nie wymagają uwierzytelnienia,
takie np. jak korespondencja, strony www, prezentacje firmy,
materiały reklamowe, artykuły prasowe, dokumentacje techniczne,
ścieżki dialogowe, filmy reklamowe i fabularne, oraz wszelkie
inne dokumenty. W przypadku tłumaczeń nieprzysięgłych rozliczamy
zlecenia według strony rozliczeniowej 1600 znaków ze spacjami.
Zapewniamy najwyższej jakości tłumaczenie. Darmową wycenę
tłumaczenia zwykłego nieprzysięgłego mogą Państwo otrzymać
tutaj.
Tłumaczenia ustne przysięgłe z języka WĘGIERSKIEGO i na język
WĘGIERSKI
Nasze Biuro realizuje także zlecenia
na tłumaczenia przysięgłe ustne języka WĘGIERSKIEGO. Obecność
tłumacza przysięgłego wymagana jest m.in. podczas zawierania
umów notarialnych, których stroną jest osoba obcojęzyczna, spraw
sądowych z udziałem obcokrajowców, podpisywania umów
międzynarodowych lub podczas ślubu cywilnego. Tłumaczenia ustne
przysięgłe rozliczane są godzinowo a jako podstawową jednostkę
obliczeniową w tego rodzaju tłumaczeniach przyjmuje się blok
trwający trzy godziny. Szczegółowe informacje dot. cen za usługi
tłumaczy przysięgłych znajdą Państwo tutaj.
Tłumaczenia ustne zwykłe
z
języka WĘGIERSKIEGO i na język WĘGIERSKI
Z tłumaczeń ustnych zwykłych korzysta się
na konferencjach międzynarodowych, w firmach z kapitałem
zagranicznym oraz na wszelkiego rodzaju spotkaniach z udziałem
obcokrajowców. Tłumaczenia ustne dzielą się na tłumaczenia
konsekutywne, tłumaczenia symultaniczne, tłumaczenia szeptane
oraz tłumaczenia de liaison („zdanie po zdaniu”). Biuro
tłumaczeń linguaforum odpowiedni rodzaj tłumaczenia dobiera po
uwzględnieniu charakteru spotkania, indywidualnych potrzeb
klienta i danej sytuacji. Podstawową jednostką obliczeniową w
tłumaczeniach ustnych jest blok trwający trzy godziny. Darmowa
wycena tutaj.
Usługi
dodatkowe
Zaistniej na rynku WĘGIERSKIM
Dla firm, małych przedsiębiorstw i
wszystkich tych, którzy chcą zaistnieć na rynku międzynarodowym
oferujemy różne tanie i skuteczne rozwiązania
lingwistyczno-marketingowe. Szeroki wachlarz usług obejmuje
m.in. dodawanie informacji handlowych do obcojęzycznych spisów
branżowych, przygotowanie wizytówki lub strony internetowej w
wybranych językach, stworzenie bazy potencjalnych zagranicznych
klientów, nawiązanie współpracy z Izbą Handlową danego kraju,
prowadzenie korespondencji handlowej itp.
Skorzystaj
z bezpłatnej wyceny - bez opłat wycenimy dokumenty do
tłumaczenia, korekty lub weryfikacji, doradzimy też
najkorzystniejszą ścieżkę postępowania przy realizacji
skomplikowanych zleceń.
Język węgierski
(magyar nyelv) - należy do podgrupy języków ugryjskich,
zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej (z rodziny uralskiej).
Językiem tym
posługuje się co najmniej 14 mln osób - przede wszystkim na
Węgrzech, ale także w południowej Słowacji, środkowej Rumunii
(Siedmiogród), północnej Serbii (Wojwodina), zachodniej Ukrainie
(Zakarpacie), wschodniej Słowenii (Prekmurje) i wschodniej
Austrii (Burgenland).
Język węgierski ma
status języka urzędowego na Węgrzech, w Słowenii (lokalnie) i w
Wojwodinie.
Jest to język
aglutynacyjny.
Współczesny
węgierski język literacki powstał w XVI w. Do jego zapisu
stosuje się pismo oparte na alfabecie łacińskim.
Kontrowersje wokół pochodzenia języka
Począwszy od XIX
wieku pochodzenie języka węgierskiego podlegało dyskusji.
Początkowo roztrząsano problem, czy język ten jest bliżej
spokrewniony z językiem fińskim, jak uznaje się obecnie, czy też
językiem tureckim w obrębie kontrowersyjnej grupy
ugro-tureckiej. Podejmowano też próby łączenia tego języka z
językiem etruskim, sumeryjskim, ormiańskim i kilkudziesięcioma
innymi językami. Ugrofińskie pochodzenie Węgrów kwestionowane
było często z pobudek politycznych.
Współcześnie język
węgierski jest jednak powszechnie uznawany przez językoznawców
za przedstawiciela rodziny ugrofińskiej, mimo iż wciąż wysuwane
są teorie alternatywne.
Alfabet
Alfabet języka
węgierskiego składa się z 40 liter: 14 samogłosek, 26 spółgłosek
(9 złożonych z dwóch liter, 1 z trzech liter).
a, á, b, c, cs, d,
dz, dzs, e, é, f, g, gy, h, i, í, j, k, l, ly, m, n, ny, o, ó,
ö, ő, p, r, s, sz, t, ty, u, ú, ü, ű, v, z, zs
Fonetyka
W języku
węgierskim występuje wiele głosek nieistniejących w języku
polskim. Niektóre z nich, choć pisze się tak samo w j.polskim,
wymawia się zupełnie inaczej.
Różnica między a a o polega na tym, że a wymawia się praktycznie
jak polskie o, podczas gdy węgierskie o wymawia się jak polskie
o z wyraźnie zaokrąglonymi wargami, co daje efekt głoski
pomiędzy polskim o a u. Głoskę zapisywaną jako á wymawia się
jako bardzo wyraźne polskie a.
Samogłoski
węgierskie dzielą się na:
-
krótkie: a, e,
i, o, ö, u, ü,
-
długie: á, é,
í, ó, ő, ú, ű.
Należy wyraźnie
różnicować głoski długie od krótkich. Głoski długie wymawiane są
w przybliżeniu dwa razy dłużej niż krótkie. Należy także
pamiętać, że w parach a - á, e - é dochodzi także do zmiany
jakościowej głosek.
(Spółgłoski
nieuwzględnione w tabeli wymawia się w przybliżeniu jak w języku
polskim).
-
Spółgłoski
podwójne wymawia się dłużej
-
zmiękczeniu
podlegają d, n, t (gy, ny, ty)
-
zachodzi
zjawisko asymilacji
-
bezdźwięczne
c, cs, f, k, p, s, sz, t, ty udźwięczniają się przed
dźwięcznymi b, d, dz, dzs, g, gy, z, zs
-
dźwięczne
ubezdźwięczniają się przed bezdźwięcznymi
-
spółgłoski
pisane przy pomocy dwóch liter (cs, dz, dzs, gy, ly, ny, sz,
ty, zs) przy podwojeniu tracą tracą drugą literę pierwszego
znaku (cs+cs=ccs). Podwójne litery wymawia się długo. Pełną
pisownię przywracamy przy przenoszeniu wyrazów.
Akcent
W języku
węgierskim akcent pada zawsze na pierwszą sylabę wyrazu. Nie
akcentuje się przedimków.
Harmonia
wokaliczna
W języku
węgierskim występuje zjawisko harmonii samogłoskowej. Żeby
dokładniej poznać to zjawisko, należy dokonać podziału na
samogłoski nisko- oraz wysokobrzmiące:
-
niskobrzmiące:
a, á, o, ó, u, ú
-
wysokobrzmiące: e, é, i, í, ö, ő, ü, ű
Harmonia
samogłoskowa odgrywa ważną rolę przy dodawaniu końcówek, których
przeważająca ilość na dwoistą formę zależną od samogłosek
zawartych w wyrazie. Do samogłosek niskobrzmiących (tylnych)
dodajemy końcówki z samogłoskami tylnymi, a do wysokobrzmiących
(przednich) przednie.
Gramatyka
W węgierskiej
gramatyce wyróżnia się następujące części mowy:
-
rzeczowniki
-
czasowniki
-
przymiotniki
-
liczebniki
-
zaimki
-
przedimki
Rzeczownik
Węgierski
rzeczownik odmienia się przez przypadki, które jednak tworzy się
zupełnie inaczej niż we wszystkich językach europejskich. Język
węgierski posiada liczbę mnogą. Charakterystyczne są także
końcówki dzierżawcze (odpowiedniki zaimków dzierżawczych).
Odmiana
rzeczownika
W języku
węgierskim nie ma rodzajów gramatycznych. Polskiej odmianie
rzeczownika przez przypadki i używaniu ich z przyimkami
odpowiadają końcówki okolicznikowe dodawane do wyrazów.
Oczywiście ta "deklinacja", która powinna być nazywana
aglutynacją, jest niczym innym jak prostym "dolepianiem"
odpowiednika naszego przyimka na końcu wyrazu. I tak: vonat-ban
oznacza dosłownie "pociąg-w" (= "w pociągu") - samo słowo
właściwe poprzez dodanie tej końcówki przyimkowej nie zmienia
formy, jak w języku polskim.
Warto też zauważyć
ogólną zasadę, że jeśli wyraz kończy się na krótką samogłoskę a
lub e, to po dodaniu wymienionych wyżej końcówek (z wyjątkiem
-kor) samogłoska ta ulega wydłużeniu, np. haza (ojczyzna),
hazában, hazától, hazára, hazának; megye (komitat), megyébe,
megyével, megyéhez, itd.
Liczba mnoga
Liczbę mnogą
tworzymy za pomocą końcówki -k.
Np.jó - jók
(dobry-dobrzy,dobre) ajtó - ajtók (jedne drzwi-wiele drzwi)
Jeżeli wyraz
kończy się na samogłoskę -a lub -e,to samogłoski te,po dodaniu
do nich przyrostków,wydłużają się na -á i -é.
Np.lámpa - lámpák
(lampa-lampy) tábla - táblák (tablica-tablice) barna - barnák
(brązowy-brązowe) lecke - leckék (lekcja-lekcje)
Jeśli wyraz kończy
się spółgłoską, to pomiędzy temat a przyrostek liczby mnogiej
wstawiamy samogłoskę łączącą. Dla wyrazów z samogłoskami
przednimi jest nią -e lub -ö,a z samogłoskami tylnymi -o lub -a.
Np.érdekes -
érdekesek (ciekawy-ciekawe) szék - székek (krzesło-krzesła)
mennyezet - mennyezetek (sufit-sufity) rossz - rosszak
(zły-złe,źli) munkás - munkások (robotnik-robotnicy)
Wyrazy zakończone
na -ú, otrzymują samogłoskę łączącą -a-.
Np. hosszú -
hosszúak (długi - długie)
Wyrazy zakończone
na -ű, otrzymują samogłoskę łączącą -e-.
Np. gyönyörű -
gyönyörűek (wspaniały - wspaniałe, wspaniali)
Po liczebnikach
nie ma potrzeby stawiania rzeczownika w liczbie mnogiej,
liczebnik dostatecznie jasno określa ilość, np. két kutya - dwa
psy (dosłownie: dwa pies), öt forint - pięć forintów (dosłownie:
pięć forint).
Odmiana
dzierżawcza
W języku
węgierskim nie istnieją zaimki dzierżawcze (polskie: mój, twój
itd.), podobnie jak przy odmianie rzeczownika zastępuje się je
za pomocą specjalnych końcówek dzierżawczych.
|
Jeden posiadacz
jeden przedmiot posiadany
|
Wielu posiadaczy
jeden przedmiot posiadany
|
|
mój(a,e) --> -m, -om, -am, -em, -öm
|
nasz(a,e) --> -nk, -unk, -ünk
|
|
twój(a,e) --> -d, -od, -ad, -ed, öd
|
wasz(a,e) --> -tok, -tek, -tök,
-otok, -atok, -etek, -ötök
|
|
jego/jej --> -a, -e, ja, -je
|
ich --> -uk, -ük, -juk, jük
|
|
Jeden posiadacz
wiele przedmiotów posiadanych
|
Wielu posiadaczy
wiele przedmiotów posiadanych
|
|
moi/moje --> -im, -aim, -eim, -jaim,
-jeim
|
nasi/nasze --> -ink, -aink, -eink,
-jaink, -jeink
|
|
twoi/twoje --> -id, -aid, -eid,
-jaid, -jeid
|
wasi/wasze --> -itok, -itek, -aitok,
-eitek, -jaitok, -jeitek
|
|
jego/jej --> -i, -ai, -ei, -jai, -jei
|
ich --> -ik, -aik, -eik, -jaik, -jeik
|
Przy odmianie
rzeczowników przez osobowe końcówki dzierżawcze obowiązuje
zmiana końcowych samogłosek -a i -e na -á oraz-é oraz zmiany
rdzenne jakie występują przy dodawaniu końcówek przylegających
samogłoskami łączącymi.
Konstrukcja dzierżawcza
Ponieważ język
węgierski nie posiada dopełniacza, zastępuje go odpowiednia
konstrukcja dzierżawcza, która polega na zestawieniu strony
posiadającej z przedmiotem posiadanym.
Posiadanie proste
ubranie chłopca -
a fiú ruhája (gdzie fiú znaczy chłopiec, a ruha ubranie)
ubranie chłopca -
a fiúnak a ruhája
Posiadanie złożone
Ma miejsce, kiedy
strona posiadana jest równocześnie stroną posiadającą. Pierwsza
strona posiadająca nie przybiera końcówki, natomiast druga
przybiera osobową końcówkę dzierżawczą 3 os. lp. bądź lmn. oraz
końcówkę -nak, -nek. Przedmiot posiadany otrzymuje przedimek a,
az i osobową końcówkę dzierżawczą 3 os. np.:
guzik ubrania
chłopca - a fiú ruhájának a gombja (gdzie gombja znaczy: jego -
ubrania - guzik)
Pytania
Jeśli chcemy
odpowiedzieć na pytanie: kié? (czyj?) np.: kié a ruha (czyje
jest ubranie?) to używamy bezosobowej konstruckji dzierżawczej
-é: odpowiedź: fiúé (chłopca), fiúké (chłopców) Ma ona
zastosowanie tylko kiedy akcentujemy posiadacza, kiedy chodzi o
coś takiego: "ubranie należy do chopca" = "a ruha a fiué", albo
po prostu "a fiúé", jak z kontekstu już wiadomo, o co chodzi. W
innych przypadkach możemy tak: "ez a fiú ruhája"= "to jest
ubranie chlopca".
Czasownik
W języku
węgierskim wyróżnia się dwie koniugacje:
-
Podmiotową
-
gdy czasownik
jest nieprzechodni: Ülök - Siedzę.
-
gdy czasownik
jest przechodni, ale nie ma dopełnienia: Eszek - Jem.
-
gdy przedmiot,
na którym operuje jest nieokreślony: Szeretek embert. -
Kocham człowieka.
-
Przedmiotową
-
gdy
przedmiotem jest imię: Szeretem Sándort. - Kocham
Aleksandra.
-
gdy przedmiot
jest określony (przez użycie przedimka a/az): Szeretem a
férjet. - Kocham męża.
-
gdy
przedmiotem jest wyraz z przyrostkiem dzierżawczym: Szeretem
a férjemet. - Kocham mojego męża.
-
gdy
przedmiotem jest jeden z wyrazów: ő (on, ona, ono), ön
(pan), ez (ten, ta, to), az (tamten, tamta, tamto),
valamennyi (wszyscy, wszystko), egymás (siebie), magam (ja
sam), magad (ty sam), maga (on sam), magunk (my sami),
magatok (wy sami), maguk (oni sami), zaimki kończące się na
-ik, np. melyik? (który?): Szeretem önt. - Kocham pana.
-
gdy
przedmiotem jest liczebnik porządkowy: Olvasom a huszadik
könyvet. - Czytam dwudziestą książkę.
-
gdy
przedmiotem jest zdanie podrzędne:
-
w mowie
zależnej: Látom, hogy szereted a férjedet. - Widzę, że
kochasz twojego męża.
-
w mowie
niezależnej: Szeretek. - feleli Mária. - Kocham - odpowiada
Maria. (Słowo objaśnienia - Szeretek. - zdanie podrzędne w
koniugacji podmiotowej, Feleli Mária. - zdanie nadrzędne w
koniugacji przedmiotowej. Zdanie podrzędne jest przedmiotem
zdania nadrzędnego.)
Bezokolicznik
Bezokolicznik
czasownika węgierskiego kończy się na ni np. tudni - wiedzieć. W
niektórych czasownikach końcówka ni jest poprzedzona samogłoską
a lub e np.: hallani - słyszeć, kezdeni - zaczynać.
Czas
teraźniejszy
Końcówki
czasu teraźniejszego
|
osoba
|
końcówki koniugacji
podmiotowej
|
końcówki koniugacji
przedmiotowej
|
|
Én
|
-ok, -ek, -ök
|
-om, -em, -öm
|
|
Te
|
-sz
|
-od, -ed, -öd
|
|
Ő
|
-
|
-ja, -i
|
|
Mi
|
-unk, -ünk
|
-juk, -jük
|
|
Ti
|
-tok, -tek, -tök
|
-játok, -itek
|
|
Ők
|
-nak, -nek
|
-ják, -ik
|
Końcówki dołączamy
zgodnie z zasadami harmonii samogłosek. Przykłady:
-
vágni (ciąć)
-
koniugacja
podmiotowa: vágok, vágsz, vág, vágunk, vágtok, vágnak
-
koniugacja
przedmiotowa: vágom, vágod, vágja, vágjuk, vágjátok, vágják
-
kenni
(smarować)
-
koniugacja
podmiotowa: kenek, kensz, ken, kenünk, kentek, kennek
-
koniugacja
przedmiotowa: kenem, kened, keni, kenjük, kenitek, kenik
-
törni (tłuc,
rozbijać)
-
koniugacja
podmiotowa: török, törsz, tör, törünk, törtök, törnek
-
koniugacja
przedmiotowa: töröm, töröd, töri, törjük, töritek, törik
Uwagi
dotyczące koniugacji podmiotowej
-
W przypadku
gdy temat czasownika kończy się na spółgłoskę: -s, -z, -sz,
-zs, -dz w 2. os. l poj. używamy końcówek -ol, -el, öl
zamiast -sz. Przykłady: olvasni (czytać) -> olvasol
(czytasz), dolgozni (pracować) -> dolgozol (pracujesz),
venni (brać/kupować niereg. temat vesz-) -> veszel
(bierzesz/ kupujesz).
-
Istnieje grupa
czasowników tzw. ikowych, które w trzeciej osobie l. poj.
konugacji podmiotowej przyjmują końcówkę -ik oraz przeważnie
w pierwszej osobie tejże konugacji końcówki: -om, -em, -öm.
Przykłady:
-
dolgozni ->
dolgozom, dolgozol, dolgozik, dolgozunk, dolgoztok,
dolgoznak
-
lakni
(mieszkać) -> lakok lub lakom, laksz, lakik, lakunk, laktok,
laknak
-
enni (jeść
niereg. temat esz-) -> eszem, eszel, eszik, eszünk, esztek ,
esznek
-
Kiedy temat
czasownika jest zakończony na dwie spółgłoski lub -ít, to
przed końcówkami -sz, -oraz -nak/nek należy dodać samogłoskę
łączącą a/e otrzymujemy wtedy odpowiednio: -asz/esz, oraz
-anak/enek, zaś przed -tok/tek/tök dodajemy samogłski o/e/ö,
otrzymując: -otok/etek/ötök. (Samogłoska łacząca jest taka
sama jak samogłoska w dodawanej końcówce) Przykłady:
-
mondani
(powiedzieć) -> mondok, mondasz, mond, mondunk, mondatok,
mondanak
-
fürödni (kąpać
się, cz. ikowy, niereg. temat fürd-) -> fürdöm lub fürdök,
fürdesz lub fürödsz, fürdik, fürdünk, fürdötök, fürdenek
-
tanítani
(uczyć kogoś) -> tanítok, tanítasz, tanít, tanítunk,
tanítotok, tanítanak
Uwagi
dotyczące koniugacji przedmiotowej
-
W końcówkach
zaczynających się od -j czyli: -ja, -juk/jük, -játok, -ják
spółgłoska ta asymiluje się ze spółgłoskami: dz, dzs, s, sz,
z, zs. Oznacza to, że przy dołączeniu takiej końcówki j
znika a spółgłoska tematu ulega w tym miejscu wydłużeniu.
Przykłady:
-
olvasni
(czytać) -> olvasom, olvasod, olvassa, olvassuk, olvassátok,
olvassák
-
nézni
(patrzeć) -> nézem, nézed, nézi, nézzük, nézitek, nézik
Czas
przeszły
Końcówki
czasu przeszłego
W czasie przeszłym
wyróżnia się trzy kategorie:
Podział
czasowników na poszczególne kategorie:
Kategoria I
-
czasowniki,
których tematy kończą się na: j, l, ly, n, ny, r
-
czasowniki
dwusylabowe, nieprzechodnie, których tematy kończą się na ad
lub ed
Przykłady:
-
tanulni (uczyć
się)
-
koniugacja
podmiotowa: tanultam, tanultál, tanult, tanultunk,
tanultatok, tanultak
-
koniugacja
przedmiotowa: tanultam, tanultad, tanulta, tanultuk,
tanultátok, tanulták
Kategoria II
-
czasowniki,
których temat kończy się na dwie spółgłoski
-
czasowniki,
których tematy końcżą się na ít
-
czasowniki
jednosylabowe, których tematy zakończone są samogłoską
krótką + t
Kategoria
III
Przymiotnik
Do przymiotników
stosuje się te same zasady co do rzeczowników, czyli mogą one
przyjmować te same końcówki na takich samych zasadach.
Stopniowanie przymiotników
-
stopień wyższy
tworzymy za pomocą przyrostka -bb, -abb lub -ebb, np.: magas
(wysoki) --> magasabb (wyższy)
-
stopień
najwyższy tworzymy poprzez dodanie przedrostka leg- do
stopnia wyższego np.: magasabb (wyższy) --> legmagasabb
(najwyższy)
Porównanie
Przy porównaniu
używamy spójnika mint oznaczający niż np.: Az asztal nagyobb
mint a szék co jest jednoznaczne ze zdaniem: stół (jest) większy
niż krzesło. Inna możliwość to dodanie końcówki -nál, -nél na
przykład: az asztal nagyobb a széknél, czyli: stół (jest)
większy niż krzesło. Warto zauważyć, że wiele przymiotników
odmienia się nieregularnie.
Liczebnik
Liczebniki w j.
węgierskim dzieli się na określone i nieokreślone.
Liczebniki określone
Banknot
tysiącforintowy. Słowo forint występuje w liczbie pojedynczej,
rzeczownik nie przybiera w języku węgierskim formy liczby
mnogiej, gdy stoi przed nim liczebnik.
Do liczebników
określonych należą:
a) porządkowe,
które tworzymy poprzez dodanie końcówki -adik, -edik, -ödik lub
-odik zgodnie z zasadami harmonii samogłoskowej. Wyjątkami są:
-
első
(pierwszy)
-
második
(drugi)
b) główne np. egy
(jeden). Jeśli liczebnik główny występuje przed rzeczownikiem,
to rzeczownik NIE PRZYBIERA liczby mnogiej, np.: négy asztal
(cztery stoły, dosł. cztery stół).
c) ułamkowe.
Liczebniki ułamkowe tworzy się od liczebników głównych przez
dodanie przyrostka -ad, -od, -ed lub -öd, stosując zmiany
rdzenia zachodzące przy tworzeniu liczebników porządkowych, np.:
egy harmad (jedna trzecia). Wyjątek stanowi egy ketted, czyli
jedna druga.
Słownictwo
Pochodzenie
Pochodzenie
słownictwa języka węgierskiego. W poniższej tabeli przedstawiono
procentowy udział różnych źródeł pochodzenia słownictwa
węgierskiego. Jest to udział liczony słownikowo
(nieuwzględniający frekwencji słów).
|
pochodzenie
|
udział procentowy
|
|
ugrofińskie
|
21
|
|
słowiańskie
|
20
|
|
niemieckie
|
11
|
|
tureckie
|
9,5
|
|
łacińskie i greckie
|
6
|
|
romańskie
|
2,5
|
|
irańskie
|
1
|
|
nieznane
|
30
|
W tekstach (a więc
z uwzględnieniem frekwencji występowania) 80 - 90% słów ma
pochodzenie ugrofińskie.
Pożyczki
słowiańskie
|
wyraz węgierski
|
polski odpowiednik
|
|
mezsgye
|
miedza
|
|
kasza
|
kosa
|
|
széna
|
siano
|
|
konkoly
|
kąkol
|
|
dorong
|
drąg
|
|
galamb
|
gołąb
|
|
munka
|
praca (męka)
|
|
szerda
|
środa
|
|
csütörtök
|
czwartek
|
|
péntek
|
piątek
|
|
szomszéd
|
sąsiad
|
|
káposzta
|
kapusta
|
|
barázda
|
bruzda
|
|
szalma
|
słoma
|
|
len
|
len
|
|
gereblye
|
grabie
|
|
cseresznye
|
czereśnia
|
|
szilva
|
śliwka
|
|
málna
|
malina
|
|
galagonya
|
głóg
|
|
jávor
|
jawor
|
|
bárány
|
baran
|
|
kacsa
|
kaczka
|
|
medve
|
niedźwiedź
|
|
vidra
|
wydra
|
|
giliszta
|
glista
|
|
bolha
|
pchła
|
|
rák
|
rak
|
|
csónak
|
czółno
|
|
patak
|
potok
|
|
mocsár
|
moczary
|
|
porond
|
prąd
|
|
udvar
|
podwórze
|
|
konyha
|
kuchnia
|
|
pince
|
piwnica
|
|
gerenda
|
belka (grzęda)
|
|
asztal
|
stół
|
|
polc
|
półka
|
|
kulcs
|
klucz
|
|
ebéd
|
obiad
|
|
vacsora
|
kolacja (wieczerza)
|
|
tészta
|
ciasto
|
|
kalács
|
kołacz
|
|
pecsenye
|
pieczeń
|
|
kolbász
|
kiełbasa
|
|
szalonna
|
słonina
|
|
szoknya
|
spódnica
|
|
család
|
rodzina
|
|
cseléd
|
czeladź
|
|
déd
|
(pra)dziad
|
|
unoka
|
wnuk
|
|
bodnár
|
bednarz
|
|
takács
|
tkacz
|
|
kovács
|
kowal
|
|
kalapács
|
młotek
|
|
borotva
|
brzytwa
|
|
korong
|
krąg
|
|
abroncs
|
obręcz
|
|
vödör
|
wiadro
|
|
király
|
król
|
|
vajda
|
wojewoda
|
|
ispán
|
żupan
|
|
paraszt
|
chłop (prosty)
|
|
pénz
|
pieniądz
|
|
pecsét
|
pieczęć
|
|
karácsony
|
święta Bożego Narodzenia
(przekraczać)
|
|
német
|
niemiecki
|
|
lengyel
|
polski
|
|
szabad
|
wolny, swobodny
|
|
bolond
|
błazen (błąd)
|
|
tompa
|
tępy
|
|
pisztráng
|
pstrąg
|
|
drága
|
drogi
|
|
utca
|
ulica
|
Rozmówki
Nazywam się XY. –
XY vagyok.
Dzień dobry! –
(rano:) Jó reggelt! (w ciągu dnia:) Jó napot!
Dobry wieczór! –
Jó estét!
Dobranoc! – Jó
éjszakát!
Dziękuję (bardzo)!
– Köszönöm (szépen)!
Proszę! – Kérem!
Szívesen!
Tak. – Igen.
Nie. – Nem.
(Nie) rozumiem. –
(Nem) értem.
Przepraszam! –
Elnézést!
Na zdrowie! –
Egészségedre!
- źródło:
http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_w%C4%99gierski
-
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA
SPRAWIEDLIWOŚCI
w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych
z dnia 8 czerwca 1987 r.
(tekst jednolity)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
1. Biegłych sądowych i
tłumaczy przysięgłych, zwanych dalej "biegłymi" i "tłumaczami",
ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu, zwany dalej
"prezesem".
2. Biegłych ustanawia się
na okres 5 lat; okres ustanowienia upływa z końcem roku
kalendarzowego.
3. Prezes ustanawiając
tłumacza wyznacza również jego siedzibę.
§ 2.
1. Biegłych ustanawia się
dla poszczególnych gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a
także innych umiejętności.
2. Tłumaczy ustanawia się
dla poszczególnych języków obcych oraz dla języka migowego.
§ 3.
Ustanowienie biegłym lub
tłumaczem osoby zatrudnionej wymaga zasięgnięcia opinii zakładu
pracy zatrudniającego tę osobę.
§ 4.
Biegły i tłumacz przed
objęciem funkcji składa wobec prezesa przyrzeczenie według
następującej roty: "świadomy znaczenia mych słów i
odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że
powierzone mi obowiązki (biegłego sądowego, tłumacza
przysięgłego) wykonywać będę z całą sumiennością i
bezstronnością".
5.
1. Biegły lub tłumacz nie
może odmówić wykonania należących do jego obowiązków czynności w
okręgu sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony,
zleconych przez sąd lub organ prowadzący postępowanie
przygotowawcze w sprawach karnych, z wyjątkiem wypadków
określonych w przepisach regulujących postępowanie przed tymi
organami.
2. W wypadkach innych niż
wymienione w ust. 1 tłumacz może odmówić wykonania czynności
należących do zakresu jego obowiązków tylko z ważnych przyczyn.
§ 6.
1. Prezes zwalnia z
funkcji biegłego lub tłumacza:
1) na jego prośbę,
2) jeżeli biegły lub
tłumacz utracił warunki do pełnienia tej funkcji albo gdy
zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia warunkom tym nie
odpowiadał i nadal im nie odpowiada.
2. Prezes może zwolnić z
funkcji biegłego lub tłumacza z ważnych powodów, w szczególności
jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności.
3. W wypadkach, o których
mowa w ust. 1 pkt 2 lub w ust. 2, prezes jest obowiązany
wysłuchać biegłego lub tłumacza, chyba że jest to niemożliwe.
§ 7.
O ustanowieniu biegłym lub
tłumaczem osoby zatrudnionej oraz zwolnieniu z tej funkcji
prezes zawiadamia zakład pracy.
§ 8.
1. Prezes prowadzi listy
biegłych sądowych - według poszczególnych gałęzi nauki,
techniki, sztuki, rzemiosła, a także innych umiejętności, i
listy tłumaczy przysięgłych - według języków, dla których
zostali ustanowieni. Prezes prowadzi również wykazy biegłych
sądowych i wykazy tłumaczy przysięgłych na kartach założonych
dla każdego biegłego lub tłumacza; w listach i wykazach podaje
się adres biegłego i termin, do którego został ustanowiony, oraz
adres biura tłumacza, a także inne dane dotyczące specjalizacji.
2. Prezes skreśla z listy
biegłego lub tłumacza oraz usuwa jego kartę z wykazu:
1) z chwilą zwolnienia z
funkcji,
2) w razie śmierci,
3) z upływem okresu
ustanowienia biegłego, chyba że nastąpiło ponowne ustanowienie.
3. Listy biegłych sądowych
i tłumaczy przysięgłych są dostępne dla zainteresowanych w
sekretariatach sądowych. W szczególności listy te udostępnia się
stronom, uczestnikom postępowania oraz organom prowadzącym
postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych i sądom
wojskowym.
§ 9.
W styczniu każdego roku
prezes podaje do wiadomości sądom rejonowym w okręgu sądu
okręgowego oraz Ministerstwu Sprawiedliwości listy biegłych
sądowych i tłumaczy przysięgłych, a także zawiadamia
niezwłocznie o każdej zmianie listy oraz o wszczęciu wobec tych
osób postępowania karnego albo o ubezwłasnowolnienie.
§ 10.
Wykazy biegłych sądowych i
tłumaczy przysięgłych prowadzi się według ustalonych wzorów.
§ 11.
Biegłemu i tłumaczowi
przysługuje za wykonanie czynności wynagrodzenie w wysokości
określonej odrębnymi przepisami.
Rozdział 2
Biegli sądowi
§ 12.
1. Biegłym może być
ustanowiona osoba, która:
1) korzysta z pełni praw
cywilnych i obywatelskich,
2) ukończyła 25 lat życia,
3) posiada teoretyczne i
praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki,
sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być
ustanowiona,
4) daje rękojmię
należytego wykonywania obowiązków biegłego,
5) wyrazi zgodę na
ustanowienie jej biegłym.
2. Posiadanie wiadomości
specjalnych powinno być wykazane dokumentami lub innymi
dowodami. Ocena, czy posiadanie wiadomości specjalnych zostało
dostatecznie wykazane, należy do prezesa.
§ 13.
W razie potrzeby
ustanowienia biegłego, prezes może w szczególności zwrócić się
do właściwych stowarzyszeń lub organizacji zawodowych,
przedsiębiorstw państwowych, instytucji, szkół wyższych oraz
urzędów państwowych o wskazanie osób posiadających teoretyczne i
praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki,
sztuki, rzemiosła, a także innych umiejętności.
§ 14.
Ustanowienie biegłym
uprawnia po złożeniu przyrzeczenia do wydawania opinii na
zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie
przygotowawcze w sprawach karnych w zakresie tej gałęzi nauki,
techniki, sztuki, rzemiosła, a także innych umiejętności, dla
której ustanowienie nastąpiło. Biegły wydając opinię używa
tytułu biegłego sądowego z oznaczeniem specjalności oraz sądu
okręgowego, przy którym został ustanowiony.
§ 15.
1. Biegły jest obowiązany
niezwłocznie zawiadomić prezesa o:
1) każdej zmianie swego
adresu,
2) zamierzonej przerwie w
wykonywaniu czynności przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
2. Jeżeli okoliczności
wymienione w ust. 1 powstaną w czasie wykonywania przez biegłego
czynności zleconej przez organ, o którym mowa w § 5 ust. 1,
biegły zawiadamia o nich ten organ; w odniesieniu do
okoliczności wymienionych w ust. 1 pkt 2 zawiadomienia należy
dokonać także wówczas, gdy przerwa nie przekracza 3 miesięcy.
§ 16.
Prezes sprawuje nadzór nad
biegłymi na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Rozdział 3
Tłumacze przysięgli
§ 17.
Tłumaczem języka obcego
może być ustanowiona osoba, która:
1) korzysta z pełni praw
cywilnych i obywatelskich,
2) ukończyła 25 lat życia,
3) wykaże odpowiednią
znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być
ustanowiona tłumaczem, oraz umiejętność tłumaczenia,
4) daje rękojmię
należytego wykonywania obowiązków tłumacza,
5) ukończyła wyższe studia
magisterskie,
6) wyrazi zgodę na
pełnienie funkcji tłumacza.
§ 18.
1. Znajomość języka obcego
oraz umiejętność tłumaczenia powinna być wykazana dyplomem
ukończenia i uzyskaniem tytułu zawodowego magistra odpowiednich
dla danego języka wyższych studiów filologicznych lub studiów w
zakresie lingwistyki stosowanej.
2. Znajomość języka obcego oraz
umiejętność
tłumaczenia
może być za zgodą Ministra Sprawiedliwości wykazana również
dyplomem lub świadectwem innym niż wymienione w ust. 1 albo
stwierdzona w inny sposób.
3. Przepis ust. 2 stosuje
się odpowiednio do wykazania znajomości języka polskiego.
§ 19.
W razie potrzeby
ustanowienia tłumacza, prezes może w szczególności zwrócić się o
wskazanie kandydata do odpowiedniej szkoły wyższej lub
Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich, a w zakresie języka migowego -
do Polskiego Związku Głuchych.
§ 20.
1. Tłumacz po ustanowieniu
składa wzór swego podpisu oraz odcisk swojej pieczęci na
założonej dla niego karcie wykazu tłumaczy przysięgłych.
2. Przepis ust. 1 stosuje
się odpowiednio w razie zmiany wzoru podpisu lub pieczęci
tłumacza.
§ 21.
Tłumacz przysięgły
uprawniony jest do:
1) sporządzania i
poświadczania tłumaczeń na język polski z języka obcego, na ten
język z języka polskiego oraz z języka obcego na inny język obcy
w zakresie ustanowienia, a także do sprawdzania i poświadczania
tłumaczeń z tego zakresu sporządzonych przez inne osoby,
2) sporządzania
poświadczonych odpisów pism w języku, dla którego został
ustanowiony, a także do sprawdzania i poświadczania odpisów pism
z tego zakresu, sporządzonych przez inne osoby,
3) dokonywania tłumaczeń
ustnych,
4) używania przy pełnieniu
czynności tytułu
tłumacza przysięgłego
z oznaczeniem języka, dla
którego został ustanowiony.
§ 22.
1. Przy poświadczaniu
tłumaczeń oraz poświadczaniu odpisów pism sporządzonych w języku
obcym tłumacz używa swojej pieczęci.
2. Pieczęć zamawia w
Mennicy Państwowej prezes na koszt tłumacza.
3. Tłumacz występując
ponownie o zamówienie pieczęci powinien uzasadnić powody tego
zamówienia i zwrócić dotychczasową pieczęć.
§ 23.
1. Tłumacz prowadzi
repertorium według ustalonego wzoru, w którym odnotowuje
czynności określone w § 21 pkt 1 i 2.
2. Repertorium powinno być
oprawione i składać się z ponumerowanych kart, których liczbę
poświadcza prezes. Numerację pozycji repertorium prowadzi się
odrębnie dla każdego roku kalendarzowego.
§ 24.
1. Na wszystkich
poświadczonych tłumaczeniach oraz poświadczonych odpisach pism
sporządzonych w języku obcym, które wydaje tłumacz, wymienia się
pozycję, pod którą tłumaczenie lub odpis pisma sporządzonego w
języku obcym odnotowane są w repertorium, oraz podaje się
wysokość pobranego wynagrodzenia. Na sporządzonych tłumaczeniach
i odpisach pism należy stwierdzić, czy sporządzono je z
oryginału, czy też z tłumaczenia lub odpisu oraz czy tłumaczenie
lub odpis jest poświadczony i przez kogo.
2. Jeżeli pismo, które
zostało przetłumaczone lub którego odpis sporządzono, zawiera
cechy nasuwające wątpliwości co do rzeczywistej jego treści,
należy uczynić o tym wzmiankę na tłumaczeniu lub odpisie pisma,
które wydaje tłumacz.
§ 25.
1. Tłumacz jest obowiązany
niezwłocznie zawiadomić prezesa o:
1) każdej zmianie adresu
swego biura w obrębie wyznaczonej mu siedziby,
2) zamierzonej przerwie w
wykonywaniu czynności przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
2. Przepis § 15 ust. 2
stosuje się odpowiednio.
§ 26.
Tłumacz, który został
zwolniony, wydaje prezesowi pieczęć i repertorium. W razie
śmierci tłumacza obowiązek ten ciąży na osobach, w których
posiadaniu pieczęć i repertorium się znajduje.
§ 27.
Prezes lub upoważniony
przez niego pracownik sądowy przeprowadza co najmniej raz w roku
kontrolę działalności tłumacza. O przeprowadzonej kontroli czyni
się wzmiankę w repertorium.
§ 28.
Prezes lub upoważniony
przez niego pracownik sądowy mają prawo do:
1) sprawdzania jakości
tłumaczeń za pośrednictwem znawców danego języka,
2) wglądu do akt i ksiąg
tłumacza,
3) żądania wyjaśnień od
tłumacza w sprawach pełnionej przez niego funkcji.
§ 29.
1. Tłumaczem języka
migowego może być osoba, która ukończyła 21 lat życia oraz
posiada świadectwo kwalifikowanego tłumacza II stopnia lub tytuł
eksperta tego języka, wydane przez Polski Związek Głuchych.
2. Do tłumaczy języka
migowego nie stosuje się przepisów § 1 ust. 3, § 17 pkt 2, 3 i
5, § 18, § 20, § 21 pkt 1, 2 i 4 oraz § 22-28.
Rozdział 4
Przepisy przejściowe i końcowe
§ 30.
Biegli i tłumacze
ustanowieni na podstawie przepisów dotychczasowych stają się
biegłymi i tłumaczami w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z
tym, że biegli pełnią swe czynności do końca okresu, na który
zostali ustanowieni.
§ 31.
Tracą moc:
1) rozporządzenie Ministra
Sprawiedliwości z dnia 12 października 1959 r. o biegłych
sądowych (Dz. U. Nr 57, poz. 345),
2) rozporządzenie Ministra
Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie tłumaczy
przysięgłych (Dz. U. Nr 35, poz. 244).
§ 32.
Rozporządzenie wchodzi w
życie z dniem ogłoszenia.
-
Zapraszamy, czekamy na Ciebie

|
|
|